Przejdź do treści

Bezpieczeństwo SAP wewnątrz systemu czy obok niego - która architektura ochrony się broni

Czy narzędzie bezpieczeństwa SAP powinno działać w systemie, który chroni, czy na osobnej maszynie obok? Rozkładam argumenty obu stron, sprawdzam je na lekcji z rynku EDR i na listopadowym SAP Security Patch Day oraz podaję pięć pytań do każdego dostawcy.

W skrócie

  • Add-on bezpieczeństwa SAP w systemie widzi Security Audit Log, zdarzenia ABAP, transporty i wywołania RFC w chwili, gdy się dzieją; narzędzie zewnętrzne pobiera te same dane później, przez interfejsy i na uprzywilejowanym koncie.
  • Narzędzie wewnątrz SAP może przerwać operację w trakcie: zażądać drugiego składnika uwierzytelnienia, zablokować konto albo zakończyć sesję; narzędzie z zewnątrz według SecurityBridge tylko obserwuje i alarmuje.
  • Po przejęciu systemu SAP każda konsola, która czyta z niego dane, pokazuje wersję atakującego; obroną jest zdarzenie, które trafiło do SIEM, zanim atakujący zdążył je zmienić.
  • Urządzenie zewnętrzne dokłada do krajobrazu SAP własny system operacyjny i bazę danych, jedno miejsce z poświadczeniami do wszystkich systemów oraz nowe ścieżki sieciowe.
  • Architektura natywna traci najmocniejszy argument, jeśli zdarzenia nie płyną na bieżąco do SIEM - integracja z SOC jest warunkiem, nie dodatkiem.

Dziesiątego listopada SAP opublikował w ramach SAP Security Patch Day 42 pozycje, w tym dziewięć krytycznych. Dzień później zespół badawczy SecurityBridge napisał, że w ciągu jednego miesiąca zgłosił do SAP ponad 40 nowych podatności - mniej więcej dwadzieścia razy więcej niż zwykle - bo czytanie kodu ABAP przejął model AI, a ludzie zostali przy weryfikacji. Te poprawki dopiero nadejdą. W takim tempie pytanie, gdzie stoi narzędzie, które ma zauważyć atak na SAP, przestaje być pytaniem wyłącznie dla architektów.

12 listopada Ivan Mans, współzałożyciel SecurityBridge, opisał, dlaczego ochrona SAP powinna działać wewnątrz systemu. Odpowiadał producentom narzędzi stojących obok SAP, którzy twierdzą, że kod napisany w ABAP dzieli los systemu, który chroni. Obie strony mają rozsądne argumenty, więc biorę je na warsztat: sprawdzam każdy na faktach i pokazuję, gdzie architektura natywna wygrywa i od czego to zależy.

Dwa modele ochrony SAP

Są dwa modele. W pierwszym narzędzie bezpieczeństwa instaluje się w SAP jako add-on certyfikowany przez SAP, zwykłą procedurą Basis, i podlega tym samym mechanizmom co reszta systemu: koncepcji uprawnień, Security Audit Log, dokumentom zmian i transportom. W drugim narzędzie stoi na osobnej maszynie wirtualnej albo urządzeniu, łączy się z monitorowanymi systemami i pobiera z nich dane.

Zwolennicy modelu zewnętrznego mają trzy poważne argumenty. Narzędzie w ABAP jest narażone na te same podatności co system, więc atakujący z luką może je „oślepić”. System nie audytuje obiektywnie sam siebie, a administrator z pełnymi uprawnieniami może narzędzie wyłączyć albo wyczyścić logi. Wreszcie każdy kod uruchomiony na produkcji konkuruje z procesami biznesowymi o zasoby, a wadliwa aktualizacja może system zdestabilizować.

Ivan Mans odpowiada zasadą, którą stawia na początku tekstu: narzędzia bezpieczeństwa należą tam, gdzie jest widoczność. Każdy z tych argumentów da się sprawdzić na faktach.

Lekcja z rynku EDR

Microsoft Defender działa w Windows, a CrowdStrike Falcon, SentinelOne i Defender for Endpoint działają na hoście, który chronią, wiele z nich na poziomie jądra. Wszystkie są narażone na podatności systemu, który chronią. Rynek wybrał ten model, bo procesy, pamięć, użytkownicy i pliki są widoczne tylko na hoście.

Najmocniejszy kontrprzykład też pochodzi z tego rynku. 19 lipca 2024 roku wadliwa aktualizacja treści CrowdStrike dotknęła według Microsoftu 8,5 mln urządzeń z Windows. Nikt po tej awarii nie przeniósł EDR poza punkt końcowy. CrowdStrike wprowadził wdrożenia etapowe i dał klientom wybór, gdzie i kiedy trafiają aktualizacje. Ryzyko wdrożenia rozwiązuje się dyscypliną wdrożeń, nie rezygnacją z widoczności. To samo pytanie warto zadać producentowi add-onu do SAP: jak testuje aktualizacje i kto decyduje, kiedy trafią na produkcję.

Widoczność - co widzi narzędzie w SAP, a co narzędzie obok

Mans zaczyna od warstw. Zapory, VPN, EDR i ochrona chmury pilnują infrastruktury. Żadne z nich nie widzi warstwy aplikacji, w której żyją transakcje SAP, role, kod własny i procesy biznesowe. Narzędzie wewnątrz stosu SAP widzi Security Audit Log, zdarzenia środowiska ABAP, transporty, wywołania RFC i kontekst użytkownika w chwili, gdy się pojawiają. Narzędzie obok widzi je później, częściowo i wyłącznie przez interfejsy, które SAP udostępnia.

Ma to praktyczny skutek dla SIEM. Add-on ocenia zdarzenie u źródła, z kontekstem użytkownika i procesu, i może je odfiltrować oraz wzbogacić, zanim cokolwiek opuści system. Zespół SOC dostaje alarmy, z którymi da się pracować, zamiast surowego wolumenu logów. Pisaliśmy o tym szerzej przy okazji SIEM w ABAP w SecurityBridge.

Reakcja na atak wewnątrz SAP

Alarm informuje, że coś się wydarzyło, ale samej operacji nie zatrzyma. Według Mansa narzędzie z zewnątrz może obserwować i alarmować, a narzędzie wewnątrz SAP może zadziałać w trakcie operacji i według reguł, które ustala klient:

  • zażądać drugiego składnika uwierzytelnienia przed wrażliwą operacją, na przykład eksportem dużego pliku płatności, a nie tylko przy logowaniu,
  • automatycznie zablokować konto, które zachowuje się podejrzanie,
  • zakończyć sesję, w której trwa atak.

Pierwszy punkt ma największe znaczenie. Atakujący zwykle logują się prawdziwymi, wykradzionymi danymi uwierzytelniającymi. Jeśli nie przejdą ponownego uwierzytelnienia przed operacją, operacja się nie wykona i incydentu nie ma.

Tu łączy się wątek architektury z listopadowym SAP Security Patch Day. SecurityBridge we własnym zestawieniu doliczył się w listopadzie 47 not i uważa to za najwyższy wynik od ponad ośmiu lat, sam zastrzegając, że jeden miesiąc nie przesądza jeszcze o trendzie. Joris van de Vis, który kieruje tam badaniami, zwraca uwagę na drugą stronę tej samej techniki: model, który porównuje stary i nowy kod, skraca też drogę od opublikowanej poprawki do działającego exploita. To ocena producenta, ale trudno z nią polemizować: okno między poprawką a pierwszą próbą ataku będzie się kurczyć.

Reakcja w środku systemu ma jednak swój zasięg. Drugi składnik uwierzytelnienia zatrzymuje napastnika ze skradzionym hasłem, ale nie lukę, którą da się wykorzystać bez logowania. W takim przypadku add-on może najwyżej zauważyć i przerwać to, co napastnik robi dalej: zakłada konto, nadaje uprawnienia, uruchamia transakcję. Na samą lukę lekarstwem pozostaje poprawka, a według zestawienia SecurityBridge ponad 20 listopadowych not wymaga poprawki jądra SAP, czyli okna serwisowego i restartu.

Skąd narzędzie zewnętrzne bierze dane

Argument o izolacji brzmi przekonująco do momentu, w którym zapytamy, skąd narzędzie zewnętrzne bierze dane. Loguje się do każdego monitorowanego systemu jako uprzywilejowany użytkownik techniczny, wywołuje funkcje RFC i API, czyta tabele, logi i konfigurację. Każde jego ustalenie pochodzi z systemu, od którego ma być odizolowane. Ivan Mans ujmuje to tak: „bezagentowy” opisuje opakowanie, nie uprawnienia.

Jeśli atakujący przejmie system SAP, może manipulować funkcjami, z których korzysta narzędzie zewnętrzne, a odizolowana konsola rzetelnie wyświetli jego wersję zdarzeń. Rozstrzyga więc szybkość, z jaką wiarygodny dowód opuszcza system. Add-on wysyła zdarzenia do SIEM w chwili, gdy powstają, a zdarzenia, które już tam są, atakujący nie cofnie. Według Mansa próba wyłączenia add-onu przez administratora z pełnymi uprawnieniami sama generuje zdarzenia - odmowy autoryzacji, wpisy Security Audit Log, dokumenty zmian - które trafiają do SIEM, zanim operacja się zakończy. To mocna odpowiedź, ale obejmuje zdarzenia, które zdążyły wyjść. Jeśli napastnik przejmie serwer aplikacyjny na poziomie jądra, zdarzenia czekające w kolejce mogą nie wyjść nigdy.

Co urządzenie zewnętrzne dokłada do powierzchni ataku

Zarzut, że add-on poszerza powierzchnię ataku, Mans przykłada także do alternatywy. Według niego urządzenie zewnętrzne wnosi do krajobrazu SAP trzy rzeczy:

  • obcy system operacyjny i bazę danych: obraz Linux, środowisko kontenerów, konsolę webową i usługi producenta, każde z własnym strumieniem CVE i własnym harmonogramem poprawek, zwykle poza Waszym zarządzaniem podatnościami,
  • jedno miejsce z poświadczeniami do wszystkich systemów SAP: kto przejmie urządzenie, dziedziczy dostęp do całego krajobrazu,
  • nowe ścieżki sieciowe: reguły zapory od urządzenia do każdego serwera aplikacyjnego, serwera komunikatów i bramy, a często także połączenia wychodzące do producenta.

W chronionych systemach add-on nie dokłada żadnej z nich. System centralny, który zbiera dane, też musi się łączyć z monitorowanymi systemami, ale jest systemem SAP: działa w koncepcji uprawnień SAP, zostawia ślad w dokumentach zmian i transportach, a Basis łata całość zwykłą procedurą, w tym samym oknie serwisowym co resztę SAP. Zespół, który zna stos ABAP, potrafi go utwardzić, zaudytować i wspierać o drugiej w nocy. Izolacja pozostaje możliwa: tam, gdzie wymaga tego rozdział obowiązków, kontroler natywny może działać na osobnym, utwardzonym systemie SAP, w osobnym segmencie sieci i z własnymi administratorami.

Gdzie architektura natywna ma swoje granice

Add-on to oprogramowanie na produkcji, więc dyscyplinę aktualizacji i testy wydajności trzeba sprawdzić we własnym wdrożeniu. System centralny, który zbiera dane z monitorowanych systemów, sam jest systemem SAP i wymaga utwardzenia jak każdy inny.

Najważniejsza granica dotyczy SIEM. Cała obrona przed scenariuszem „atakujący przejmuje SAP i wyłącza narzędzie” opiera się na tym, że zdarzenia na bieżąco opuszczają system. Jeśli integracja z SIEM nie jest skonfigurowana, ktoś jej nie monitoruje albo zdarzenia czekają w kolejce, argument natywny słabnie dokładnie w tym miejscu, które atakuje strona przeciwna. Dlatego integrację z SOC traktuję jako warunek wdrożenia.

Pięć pytań do każdego dostawcy ochrony SAP

Ivan Mans kończy tekst pięcioma pytaniami i zaznacza, że należy je zadać każdemu dostawcy, także SecurityBridge. Podpisuję się pod nimi:

  1. Skąd dokładnie pochodzą dane do wykrywania i co się z nimi dzieje, gdy system SAP zostanie przejęty?
  2. Jakie poświadczenia przechowuje platforma, do ilu systemów i z jakimi uprawnieniami?
  3. Na jakim systemie operacyjnym, środowisku uruchomieniowym i bazie danych działa platforma i kto je łata?
  4. Jakich nowych połączeń sieciowych wymaga, przychodzących i wychodzących?
  5. Czy Wasz obecny zespół będzie w stanie obsługiwać, audytować i diagnozować platformę bez działu wsparcia producenta?

Dodałbym szóste: po ilu sekundach zdarzenie z SAP jest w Waszym SIEM i kto dostaje alarm, gdy strumień ustanie?

Jak wdrażamy SecurityBridge w SNOK

Wdrażamy SecurityBridge od grudnia 2023 roku. W jednym z wdrożeń, potwierdzonym listem referencyjnym klienta, platforma chroni pięć systemów SAP: SAP ERP ECC, SAP ERP HCM, SAP BW on HANA, SAP Solution Manager i SAP PO, a instalację prowadziliśmy razem z warsztatami dla zespołu klienta. Przy wdrożeniu ustalamy z klientem integrację z SIEM i odpowiedź na pytanie, kto i po jakim czasie reaguje na alarm z SAP. Do tego dochodzą testy penetracyjne SAP, które pokazują, czy reguły wykrywania łapią realne ścieżki ataku.

Jeśli porównujecie platformy ochrony SAP, zacznijcie od pięciu pytań powyżej. Szczegóły wdrożenia opisujemy na stronie SecurityBridge w ofercie SNOK, a o tym, czego nie widzi sam wskaźnik zgodności, pisaliśmy przy Security Score w RISE with SAP.

Ochrona SAP w środku systemu i obok niego - w 42 sekundach

Najczęstsze pytania

Czy bezpiecznie jest uruchamiać narzędzie bezpieczeństwa wewnątrz SAP?

Tak, jeśli aktualizacje przechodzą testy i wdrożenie etapowe. Na tej samej zasadzie EDR działa na hoście, który chroni. Add-on podlega koncepcji uprawnień SAP i transportom, a zdarzenia wysyła na bieżąco do SIEM.

Czy atakujący, który przejął system SAP, może ukryć się przed add-onem?

Zdarzeń, które trafiły już do SIEM, nie cofnie ani nie zmieni. Ryzyko dotyczy zdarzeń, które nie zdążyły wyjść z systemu, dlatego strumień do SIEM musi działać bez opóźnień i ktoś musi zauważyć, gdy ustanie.

Czy „bezagentowa” platforma zewnętrzna nie zostawia śladu w SAP?

Zostawia. Łączy się z każdym monitorowanym systemem uprzywilejowanym użytkownikiem technicznym przez RFC albo API i zwykle wymaga konfiguracji w każdym systemie. Przechowuje też poświadczenia do wszystkich tych systemów w jednym miejscu.

Czy natywny add-on wymaga dodatkowych serwerów?

Nie wymaga nowego systemu operacyjnego, bazy danych ani środowiska kontenerów. Dane zbiera system centralny, który sam jest systemem SAP; tam, gdzie wymaga tego rozdział obowiązków, stawiamy go w osobnym, utwardzonym segmencie.

Czy SecurityBridge działa w RISE with SAP?

SecurityBridge ma certyfikowaną przez SAP integrację z SAP S/4HANA Cloud Private Edition, czyli środowiskiem, na którym opiera się RISE with SAP. Add-on instaluje się standardową procedurą SAP, bez negocjowania nowych ścieżek sieciowych w sieci zarządzanej przez SAP.

Źródła

  • Ivan Mans, SecurityBridge, „Why Native Is the Winning Architecture for SAP Security”, 12.11.2026 - wpis SecurityBridge (dostęp 16.11.2026)
  • Joris van de Vis, SecurityBridge, „The flood wave is here: How AI is changing SAP vulnerability research, and your patch backlog”, 11.11.2026 - wpis SecurityBridge (dostęp 16.11.2026)
  • SAP Support Portal, SAP Security Notes, listopad 2026 - strona SAP (dostęp 16.11.2026)
  • Microsoft, „Helping our customers through the CrowdStrike outage”, 20.07.2024 - blog Microsoft (dostęp 16.11.2026)
  • CrowdStrike, „Channel File 291 Incident Root Cause Analysis”, 06.08.2024 - raport CrowdStrike (PDF) (dostęp 16.11.2026)
  • SAPinsider, certyfikacja SecurityBridge dla SAP S/4HANA Cloud Private Edition, 06.08.2026 - artykuł (dostęp 16.11.2026)
Tematy:Bezpieczny Wtorekbezpieczenstwo-sapSecurityBridgeSIEMSAP S/4HANASAP Security Patch Day

Materiał do pobrania

Cyberbezpieczeństwo SAP od A do Z. Przewodnik dla CIO, CISO i zespołów SAP

Książka SNOK Press o bezpieczeństwie SAP: ścieżki ataku, uprawnienia, agenci AI jako zagrożenie i wsparcie obrony, własne laboratorium red team, detekcja i reakcja, KSC, NIS2, RODO, DORA i ISO 27001 - z gotowymi listami kontrolnymi i wzorami dokumentów do audytu.

  • AI w SAP działa w dwie strony: SAP Joule i agenci to nowa powierzchnia ataku, a w obronie AI pomaga już dziś - książka mówi, co wdrożyć teraz, a na co poczekać.
  • Własne laboratorium red team dla SAP krok po kroku: od pierwszego pytania testowego, przez dobór sprzętu i modelu, po autoryzację i pierwszy cykl ćwiczeń.
  • Gotowe narzędzia do audytu: kwartalna lista kontrolna CIO i CISO z kartą wyniku, wzór reguł zaangażowania i rejestru autoryzacji testów, mapowanie na SAP Secure Operations Map.

Pola oznaczone gwiazdką są wymagane.

Spodobał się artykuł? Proszę podać go dalej:

Skontaktuj się z nami