# Agent czy przemianowany robot - dziesięć pytań do dostawcy

> Gartner: realnych dostawców agentowych jest około 130 z tysięcy. Dziesięć pytań, po których sprawdzicie, czy oferta opisuje agenta, czy robota.

- Source: https://snok.ai/pl/aktualnosci/blog/agent-czy-przemianowany-robot/
- Author: Jacek Bugajski
- Published: 2026-09-07

---
Gartner policzył w czerwcu 2025 dostawców przedstawiających się jako dostawcy rozwiązań agentowych i doszedł do liczby, która powinna zatrzymać każdego kupującego: realnych jest **około 130 z tysięcy**. Samo zjawisko nazwał wprost - agent washing, czyli przemianowanie produktu, który już istniał: asystenta AI, chatbota albo robota programowego, bez dodania zdolności agentowych. RPA wymienił z nazwy. Ta sama analiza przewiduje anulowanie **ponad 40 procent projektów agentowych do końca 2027 roku**, wskazując rosnące koszty, niejasną wartość i niedostateczną kontrolę ryzyka.

Komunikat, z którego pochodzą te liczby, ma datę 25 czerwca 2025 - czyli ponad rok. Przez ten rok rynek urósł, nazewnictwo się nie uporządkowało, a problem kupującego został ten sam i jest praktyczny: **na demonstracji każde rozwiązanie wygląda agentowo**. Demonstracja pokazuje przypadek przygotowany przez dostawcę, przećwiczony i pozbawiony wariantów, których nikt nie przewidział. Rozstrzyga to, co dzieje się poza nim - przy nieznanym wariancie, przy dziesięciokrotnym wolumenie i przy błędzie, którego nikt nie zauważy.

Dlatego spisałem dziesięć pytań, które można zadać na spotkaniu, bez wiedzy technicznej i bez zaglądania w architekturę. Nie wymagają one demonstracji. Wymagają odpowiedzi.

## Skąd wzięło się akurat tych dziesięć pytań

Nie z listy cech produktowych, tylko z warstw, które w naszej praktyce wdrożeniowej realnie odróżniają rozwiązanie agentowe od automatyzacji: dobór narzędzi w czasie działania, kryterium ukończenia opisane jako stan sprawy, odrębna tożsamość i zakres uprawnień, bramka zatwierdzenia wyzwalana warunkiem, odtwarzalność przesłanek decyzji, obsługa błędu cichego, składnik zmienny w koszcie i zestaw testowy zamiast nagrania.

Każde pytanie ma dwie możliwe odpowiedzi. Za odpowiedź z kolumny „rozwiązanie agentowe" przyznajcie **1 punkt**, za odpowiedź z kolumny „przemianowany robot" **0 punktów**. Odpowiedź wymijająca liczy się jako zero - to nie złośliwość, tylko realizm: dostawca, który prowadził takie rozwiązanie na produkcji, odpowiada na te pytania od ręki.

## Dziesięć pytań

### 1. Co się dzieje, gdy przychodzi wariant, którego nie było w specyfikacji

| Rozwiązanie agentowe | Przemianowany robot |
|---|---|
| System rozpoznaje, że wariant jest nowy, podejmuje decyzję na podstawie celu i potrafi ją uzasadnić | Zgłasza wyjątek i przekazuje sprawę do kolejki ludzkiej albo kończy się błędem |

To jest pytanie rozstrzygające. Cała reszta jedynie je uszczegóławia.

### 2. Kto ustala kolejność kroków - projektant czy system w czasie działania

| Rozwiązanie agentowe | Przemianowany robot |
|---|---|
| Kolejność powstaje przy każdym uruchomieniu, zależnie od stanu sprawy | Kolejność jest narysowana w przepływie i identyczna dla każdego uruchomienia |

Warunek dodatkowy, który warto postawić: poproście o dwa przebiegi tej samej sprawy z różnymi danymi i porównajcie ścieżki. Identyczne ścieżki przy istotnie różnych danych są odpowiedzią same w sobie.

### 3. Czy istnieje jawna lista narzędzi, spośród których system wybiera

| Rozwiązanie agentowe | Przemianowany robot |
|---|---|
| Lista narzędzi z opisami, uprawnieniami i granicami użycia, dobierana w czasie działania | Wywołania systemów zaszyte w krokach, bez możliwości wyboru |

### 4. Jak zdefiniowany jest sukces pojedynczego uruchomienia

| Rozwiązanie agentowe | Przemianowany robot |
|---|---|
| Jako osiągnięty stan sprawy, mierzony niezależnie od przebiegu | Jako wykonanie wszystkich kroków bez błędu |

„Zadanie zakończyło się powodzeniem" i „sprawa została załatwiona" to dwa różne zdania. Warto sprawdzić, które z nich pokazuje pulpit dostawcy.

### 5. Czy system ma własną tożsamość, czy działa na koncie technicznym

| Rozwiązanie agentowe | Przemianowany robot |
|---|---|
| Odrębna tożsamość z własnym zakresem uprawnień, cyklem życia i możliwością odebrania dostępu | Wspólne konto techniczne albo konto robota, z uprawnieniami szerszymi niż potrzebne |

Pytanie kontrolne: kto i w jakim systemie odbiera temu rozwiązaniu dostęp w poniedziałek rano, gdy zajdzie taka potrzeba. Jeżeli odpowiedź brzmi „trzeba wyłączyć maszynę", to nie jest tożsamość, tylko konto serwisowe.

### 6. Gdzie dokładnie stoi bramka zatwierdzenia przez człowieka i co ją wyzwala

| Rozwiązanie agentowe | Przemianowany robot |
|---|---|
| Bramka opisana warunkiem: próg kwoty, poziom pewności, klasa sprawy, nietypowy kontrahent | Brak bramki albo bramka na końcu, gdy działanie już się wykonało |

Zatwierdzenie po fakcie nie jest kontrolą, jest raportem. Pisaliśmy o tym szerzej w tekście o tym, [gdzie kończy się autonomia agenta, a zaczyna decyzja człowieka](https://snok.ai/pl/aktualnosci/blog/hitl-gate-uipath-maestro-ai-trust-layer/).

### 7. Czy da się odtworzyć, dlaczego zapadła konkretna decyzja

| Rozwiązanie agentowe | Przemianowany robot |
|---|---|
| Zapis przesłanek i wybranych narzędzi, odtwarzalny dla pojedynczej sprawy sprzed miesiąca | Dziennik czynności: co kliknięto i kiedy, bez powodu |

### 8. Jak rozwiązanie zachowuje się przy błędzie

| Rozwiązanie agentowe | Przemianowany robot |
|---|---|
| Dostawca ma odpowiedź na błąd cichy - decyzję pewną i nieprawidłową - i opisuje wykrywanie oraz wycofanie | Odpowiedź dotyczy wyłącznie awarii widocznej: ponowienia, alerty, przechwytywanie wyjątków |

Robot zawodzi głośno. Rozwiązanie z modelem językowym w pętli zawodzi cicho i pewnie siebie - robi to, co „myśli", że mieliście na myśli, i nic nie krzyczy. Dostawca, który tego rozróżnienia nie zna, nie prowadził takiego rozwiązania na produkcji.

### 9. Jak wygląda koszt przy dziesięciokrotnym wzroście liczby spraw

| Rozwiązanie agentowe | Przemianowany robot |
|---|---|
| Koszt zmienny opisany wprost, z jednostką rozliczeniową i wpływem liczby wywołań modelu | Koszt stały licencyjny bez składnika zmiennego, mimo deklarowanego rozumowania |

To pytanie o cennik, ale odpowiedź dotyczy produktu. Rozwiązanie, które realnie rozumuje, zużywa moc obliczeniową przy każdej sprawie, więc ma składnik zmienny. Brak takiego składnika przy deklarowanym rozumowaniu jest informacją o tym, co siedzi w środku, a nie o korzystnych warunkach handlowych.

### 10. Czym dostawca mierzy jakość poza demonstracją

| Rozwiązanie agentowe | Przemianowany robot |
|---|---|
| Zestaw testowy z przypadkami brzegowymi, wynik liczbowy i historia zmian między wersjami | Nagranie demonstracji i lista wdrożeń referencyjnych |

## Jak czytać wynik

| Punkty | Co to znaczy | Co z tym zrobić |
|---|---|---|
| **8-10** | Realne rozwiązanie agentowe. Rozmowa przenosi się na nadzór, koszty zmienne i zakres uprawnień | Przejść do pytań o tożsamość, bramki i model kosztowy |
| **4-7** | Automatyzacja z elementami rozumowania. Bywa właściwym wyborem, ale nie jest tym, co obiecuje nazwa | Ustalić, które kroki realnie są agentowe, i wycenić je osobno |
| **0-3** | Przemianowany robot, chatbot albo asystent | Kupować jak automatyzację regułową, po cenach automatyzacji regułowej |

## Rzecz, bez której ta lista byłaby nieuczciwa

**Niski wynik nie oznacza złego produktu.** Deterministyczna automatyzacja jest tańsza, bardziej przewidywalna i łatwiejsza do skontrolowania - w wielu procesach wybrałbym ją, nie agenta. Wszędzie tam, gdzie reguła jest stabilna, a błąd kosztuje, robot regułowy jest lepszą inwestycją niż system, który rozumuje.

Niski wynik oznacza natomiast coś innego: **cena, ryzyko i harmonogram powinny odpowiadać temu, co realnie kupujecie**, a nie temu, jak nazwano to w ofercie. Automatyzacja regułowa sprzedana jako agent kosztuje jak agent, jest wdrażana w harmonogramie agenta i obiecuje elastyczność, której nie dowiezie - i to jest ten koszt, który widać dopiero pół roku po podpisaniu.

Warto też pamiętać, że ta granica przesuwa się w drugą stronę niż zwykle się zakłada. Rozwiązania agentowe nie zastępują robotów - dojrzała architektura przydziela role: agenci rozumują, roboty wykonują, ludzie prowadzą. Pisałem o tym w [rozmyślaniach o RPA, agentach i krajobrazie umiejętności](https://snok.ai/pl/aktualnosci/blog/rpa-agentic-krajobraz-umiejetnosci/), a o dystansie między działającym rozwiązaniem a rozwiązaniem produkcyjnym - w tekście [Coding agent napisze automatyzację w 10 minut. Wdrożenie jej do produkcji zajmuje 10 tygodni](https://snok.ai/pl/aktualnosci/blog/coding-agent-automatyzacja-10-minut-governance/).

## Pytanie w drugą stronę

Sam stoję po stronie dostawcy, więc ta lista działa również przeciwko nam - i tak ma być. Jeżeli któreś z tych dziesięciu pytań zadacie zespołowi [SNOK przy rozmowie o automatyzacji](https://snok.ai/pl/oferta/automatyzacja-ai/), odpowiedź powinna paść od ręki, razem z liczbą i przykładem.

A teraz pytanie w drugą stronę: które pytanie dorzucilibyście do tej listy ze swojego doświadczenia zakupowego - takie, które w Waszej organizacji rozstrzygnęło najszybciej?

*Dane Gartnera pochodzą z komunikatu prasowego z 25 czerwca 2025. Przy powoływaniu się na nie warto sprawdzić, czy nie ukazała się nowsza edycja.*